Իսպանիայում վերջին 14 տարվա առաջին համընդհանուր գործադուլն է մեկնարկել՝ բնակարանների պակասի, վարձավճարների բարձրացման և հարկադիր վտարումների դեմ բողոքի շրջանակում։
Իսպանիայում, չնայած եղանակային անբարենպաստ պայմաններին, բողոքի զանգվածային գործողություններ են, որոնց հիմնական պատճառը երկրում մատչելի բնակարանների սուր պակասն է։ Գործադուլն անցկացվում է արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից ընդամենը մի քանի շաբաթ առաջ, հայտնում է BBC-ն:
Վերջին 14 տարիների ընթացքում սա առաջին համընդհանուր գործադուլն է, որին համատեղ աջակցություն են հայտնել Իսպանիայի երկու խոշորագույն արհմիությունները՝ UGT-ն և CCOO-ն։ Նախաձեռնությանը միացել են նաև այլ արհմիութենական կառույցներ և վարձակալների իրավունքները պաշտպանող կազմակերպություններ, որոնք դժգոհ են բնակարանների վարձակալության գների շարունակական աճից և քաղաքացիների հարկադիր վտարումներից։
«Մենք կանգ չենք առնի, մինչև այս երկրում հիմնովին չվերափոխենք բնակարանային ապահովման մոդելը, որպեսզի բնակարանները ծառայեն ապրելու համար, այլ ոչ թե վարձակալությունից եկամուտ ստացող փոքրամասնության շահերին», — գործադուլի մեկնարկին՝ կեսգիշերին, հայտարարել է Մադրիդի վարձակալների միության մամուլի քարտուղար Ալիսիա դել Ռիոն։
Իսպանիայի կենտրոնական բանկի հրապարակած տվյալների համաձայն՝ երկրում բնակարանային ֆոնդի պակասը հասել է մոտ 750 հազար միավորի։ Կանխատեսումների համաձայն՝ մինչև 2028 թվականը բնակարանների պակասը կարող է գերազանցել մեկ միլիոնը։
Բնակարան ձեռք բերելու ֆինանսական հնարավորությունները բնակչության ավելի ու ավելի փոքր հատվածին են հասանելի, ինչի հետևանքով զգալիորեն աճել է վարձակալության պահանջարկը՝ լրացուցիչ ճնշում ստեղծելով անշարժ գույքի շուկայում։ Իսպանիայի երիտասարդական խորհրդի տվյալներով՝ բնակարանի միջին ամսական վարձավճարը կազմել է 1176 եվրո, ինչը համարժեք է երկրում երիտասարդ աշխատողի միջին ամսական աշխատավարձի մոտ 98․7 տոկոսին։
Օրվա երկրորդ կեսին նախատեսված բազմամարդ բողոքի երթերի անցկացումը վտանգվել է եղանակային պայմանների պատճառով։ Երկրին մոտեցել են «Չարլզ» և «Բրունա» անվանումներով երկու փոթորիկներ։ Իսպանիայի օդերևութաբանական AEMET գործակալությունը երկրի 14 շրջանի համար նախազգուշացումներ է տարածել ուժեղ քամիների, ծովային ալեկոծության և հորդառատ անձրևների վերաբերյալ։
UGT և CCOO արհմիությունների ներկայացրած նախնական գնահատականներով՝ գործադուլին մասնակցել է նավահանգստային և ավտոմոբիլային արդյունաբերության աշխատակիցների մինչև 90 տոկոսը։ Հաղորդվել է նաև մի շարք արտադրական ձեռնարկությունների աշխատանքի ամբողջական դադարեցման մասին։ Դրանց թվում են Նավարայում գտնվող Volkswagen-ի գործարանը և Բարսելոնայում գործող SEAT-ի արտադրական ձեռնարկությունը։
Արհմիությունների հաշվարկներով՝ մսի վերամշակման արդյունաբերությունում գործադուլին մասնակցությունը հասել է 85 տոկոսի, աղբահանության ոլորտում՝ 82 տոկոսի, իսկ էներգետիկ համակարգում՝ 75 տոկոսի։ Համեմատաբար ցածր մասնակցություն է արձանագրվել առողջապահության և սոցիալական ծառայությունների, ինչպես նաև փոստային համակարգի աշխատակիցների շրջանում՝ համապատասխանաբար 38 և 35 տոկոս։
Գործադուլի սկզբնական ժամերին լարված իրավիճակ է ստեղծվել Մադրիդի «Մերկամադրիդ» մեծածախ շուկայում, որտեղ հավաքվել է մոտ հազար ցուցարար։ CCOO արհմիության մադրիդյան մասնաճյուղը X սոցիալական հարթակում հայտնել է, որ ոստիկանությունը պիկետի մասնակիցների նկատմամբ կիրառել է պղպեղային գազ և ձերբակալել նրանցից մեկին։ Բողոքի ակցիայի 13 մասնակցի բժշկական օգնություն է անհրաժեշտ եղել։
Ոստիկանության ներկայացուցիչը հաստատել է մեկ անձի ձերբակալության փաստը, սակայն չի հաստատել «Մերկամադրիդում» պղպեղային գազ կիրառելու մասին տեղեկությունը։ Միևնույն ժամանակ նա ընդունել է, որ նման միջոց օգտագործվել է Մադրիդի Կարաբանչել շրջանում մեկ այլ պիկետ ցրելու նպատակով։
Համընդհանուր գործադուլը դարձել է մի քանի շաբաթ շարունակվող ցույցերի և վրանային ճամբարներով ուղեկցվող բողոքի շարժման շարունակությունը։ Հանրային դժգոհության նոր ալիք է առաջացրել Մադրիդում 87-ամյա կնոջ հարկադիր վտարումը և դրան հաջորդած մահը։
Հոկտեմբերին Իսպանիայի խորհրդարանը մերժել է կառավարության առաջարկած հրամանագիրը, որի նպատակն էր սահմանափակել վարձավճարների չվճարման պատճառով իրականացվող վտարումները և զսպել բնակարանների վարձակալության գների անկառավարելի բարձրացումը։ Այս որոշումը, ինչպես նաև չդադարող բողոքի ցույցերը, վարչապետ Պեդրո Սանչեսին ստիպել են նոյեմբերի 29-ին նշանակել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։
Իսպանիայի կառավարությունը բնակարանների վարձավճարների բարձրացման և բնակֆոնդի անբավարար առաջարկի համար պատասխանատվությունը հիմնականում վերագրել է աջակողմյան ընդդիմությանը, որի ներկայացուցիչները ղեկավարում են երկրի բազմաթիվ ինքնավար շրջաններ և համայնքներ։
Իսպանիայի հասարակական շարժումների և քաղաքական գործընթացների մասին վերլուծություններ հրապարակող քաղաքական փորձագետ Լյուկ Ստոբարտի գնահատմամբ՝ համընդհանուր գործադուլը կարող է նպաստել, որ կառավարությունը բնակարանային ճգնաժամը կրկին դարձնի երկրի քաղաքական օրակարգի առանցքային հարցերից մեկը։
«Սանչեսը նախկինում հայտնի է եղել ռիսկի դիմելու պատրաստակամությամբ և հաճախ հաջողության է հասել նման որոշումներ կայացնելիս։ Նա հասկանում է, որ եթե ընտրություններից առաջ համընդհանուր գործադուլ տեղի ունենա, բոլորը ստիպված կլինեն խոսել բնակարանային խնդրի մասին։ Հենց դա էլ հիմա տեղի է ունենում. գործադուլն օգնում է բնակարանային հարցը պահել նախընտրական քննարկումների կենտրոնում», — նշել է Ստոբարտը։
Թեև վարչապետ Պեդրո Սանչեսը բացահայտ աջակցություն չի հայտնել գործադուլին, նա դրական է գնահատել հասարակության համատեղ գործողությունների նշանակությունը՝ դրանք ներկայացնելով որպես երկրի սոցիալական ձեռքբերումների կարևոր շարժիչ ուժ։
«Ձեր ութժամյա աշխատանքային օրը։ Ձեր կենսաթոշակը։ Ձեր պետական առողջապահությունը։ Դրանցից ոչ մեկը երկնքից չի ընկել։ Դրանք հավաքական ձեռքբերումներ են եղել։ Մենք ոչ մեկին թույլ չենք տա դրանք խլել մեզանից», — երկուշաբթի հրապարակված տեսաուղերձում հայտարարել է Իսպանիայի վարչապետը։
Այնուամենայնիվ, Սանչեսի գլխավորած Իսպանիայի սոցիալիստական աշխատավորական կուսակցությունը (PSOE) վերջին ամիսներին կորցրել է ընտրողների աջակցության մի մասը։ Դրան նպաստել է Սեուտայում միգրացիոն ճգնաժամի նկատմամբ կառավարության որդեգրած քաղաքականությունը։ Բացի այդ, իշխող կուսակցության հեղինակության վրա բացասաբար են անդրադարձել կոռուպցիոն մի շարք սկանդալներ, որոնցում ներգրավված են եղել վարչապետի մերձավոր շրջապատի ներկայացուցիչներն ու ընտանիքի անդամները։
Կառավարության հասցեին քննադատություններով են հանդես եկել նաև մի շարք արհմիություններ, այդ թվում՝ բասկյան ELA-ն և LAB-ը, գալիսիական CIG-ը և իսպանական CGT-ն։ Նրանք տարածաշրջանային և կենտրոնական իշխանություններին մեղադրել են բնակարանային շուկայում սպեկուլյատիվ գործարքների դեմ արդյունավետ պայքար չիրականացնելու մեջ։
«Պարզ չէ, թե արդյոք խոշոր արհմիությունների ղեկավարներն ու կառավարությունը կկարողանան վերահսկել իրադարձությունների զարգացումը», — գնահատել է Ստոբարտը։
Փորձագետը նախազգուշացրել է, որ գործադուլը կարող է վերաճել բողոքի ավելի լայնածավալ շարժման՝ նմանվելով ամռան վերջից Ֆրանսիայում շարունակվող զանգվածային ընդվզումներին։ Նման զարգացումը կարող է քաղաքական լուրջ խնդիրներ առաջացնել Իսպանիայի գործող կառավարության համար։
Վարչապետի կուսակցության վարկանիշի վրա բացասաբար է ազդել նաև վերջերս տեղի ունեցած խոշոր երկաթուղային աղետը, որի հետևանքով զոհվել է 68 մարդ։ Դա ընթացիկ տարում մարդկային զոհերով ուղեկցված արդեն երկրորդ երկաթուղային վթարն է եղել երկրում։
Երեքշաբթի գործադուլ են հայտարարել նաև գնացքների մեքենավարները՝ պահանջելով ավելացնել երկաթուղային ենթակառուցվածքների տեխնիկական սպասարկման և անվտանգության ապահովման համար նախատեսվող ներդրումները։ Նրանց բողոքի գործողությունների հետևանքով երկաթուղային հաղորդակցության համակարգում լայնածավալ խափանումներ են առաջացել։
Երկաթուղային աղետը ընդդիմադիր քաղաքական ուժերին՝ պահպանողական Ժողովրդական կուսակցությանը (PP) և ծայրահեղ աջ Vox կուսակցությանը, հնարավորություն է տվել համազգային քաղաքական քննարկումների ուշադրությունը կենտրոնացնել տրանսպորտային անվտանգության խնդիրների և կառավարության աշխատանքի արդյունավետության վրա։
Հասարակական կարծիքի վերջին հարցումների համաձայն՝ Ժողովրդական կուսակցությունն առաջատար դիրք է զբաղեցրել և կարող է կառավարություն ձևավորել Vox-ի հետ կոալիցիայի միջոցով։ Եթե նման սցենարն իրականություն դառնա, ծայրահեղ աջ քաղաքական ուժն առաջին անգամ 1975 թվականին Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի բռնապետության ավարտից հետո կընդգրկվի Իսպանիայի կառավարության կազմում։
Ընդդիմադիր երկու կուսակցություններն էլ գործադուլը որակել են քաղաքական շարժառիթներով կազմակերպված նախաձեռնություն։ Նրանք արհմիություններին մեղադրել են այն բանում, որ բողոքի իրական թիրախը ընդդիմությունն է, հատկապես արտահերթ ընտրություններին նախորդող ժամանակահատվածում։
Ժողովրդական կուսակցությունն ու Vox-ը քննադատել են նաև գործադուլի անցկացման համար ընտրված ժամանակը՝ ուշադրություն հրավիրելով այն հանգամանքի վրա, որ համազգային բողոքի գործողությունը տեղի է ունեցել երկաթուղային աղետի զոհերի պետական հուղարկավորության հաջորդ օրը։
