Անապահովության նպաստը նախատեսված է որպես ժամանակավոր սոցիալական աջակցություն, որը պետք է տրամադրվի այնքան ժամանակ, մինչև ընտանիքը կարողանա ինքնուրույն ապահովել իր կենսապայմանները, հայտարարել է Աշխատանքի և բարեկեցության նախարար Արսեն Թորոսյանը՝ պարզաբանելով անապահովության գնահատման նոր համակարգի առանձնահատկությունները:
Նախարարն այս հարցին անդրադարձել է Ազգային ժողովի աշխատանքի և բարեկեցության հարցերի, ինչպես նաև ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովների համատեղ նիստի ընթացքում, որտեղ քննարկվել է 2027 թվականի պետական բյուջեի նախագիծը, հայտնում է Արմենպրեսը:
Քննարկման ընթացքում խորհրդարանի պատգամավոր Անդրանիկ Գևորգյանը բարձրացրել է այն ընտանիքների խնդիրը, որոնց սոցիալական նպաստների վճարումը դադարեցվել է կենսաթոշակների բարձրացումից հետո։ Պատգամավորը նշել է, որ արձանագրվել են իրավիճակներ, երբ ընտանիքի անդամների թիվը, գույքային դրությունն ու մյուս հանգամանքները մնացել են անփոփոխ, սակայն քաղաքացիներին տեղեկացվել է, որ նպաստի դադարեցման պատճառը կենսաթոշակի չափի ավելացումն է։ Գևորգյանն ուշադրություն է հրավիրել նաև տեղերում իրականացվող գնահատման գործընթացի և քաղաքացիներին բավարար ու հստակ բացատրություններ ներկայացնելու անհրաժեշտության վրա։
Ի պատասխան՝ Թորոսյանը պարզաբանել է, որ նախկինում գործող ընտանեկան և սոցիալական նպաստների համակարգի փոխարեն ներդրվել է անապահովության նպաստի նոր համակարգ, որը կառուցված է գնահատման էապես տարբեր սկզբունքների հիման վրա։
Նախարարը ներկայացրել է, որ նախկին կարգով ընտանիքի սոցիալական վիճակը որոշելիս առաջնահերթ հաշվի են առնվել անդամների կարգավիճակը, մասնավորապես՝ տարիքը, հաշմանդամության առկայությունը և երեխաների թիվը։ Այդ ցուցանիշների հիման վրա ընտանիքներին հատկացվել են համապատասխան միավորներ։ Նոր մեխանիզմով, մինչդեռ, առաջնային է դարձել ընտանիքի իրական կարիքի գնահատումը, որի համար ուսումնասիրվում են եկամուտները, սեփականության առկայությունը և ընտանիքի կազմը։
Թորոսյանը տեղեկացրել է, որ նոր համակարգի նախնական փորձարկումն իրականացվել է Սյունիքի և Կոտայքի մարզերում՝ հնարավոր թերությունները ժամանակին հայտնաբերելու և դրանք շտկելու նպատակով։ Նա նաև բացատրել է, որ ընտանիքների սոցիալական վիճակի կրկնակի գնահատումը կատարվում է նախորդ գնահատումից մեկ տարի անց։ Հետևաբար, ներդրված փոփոխությունները բոլոր շահառուների նկատմամբ միաժամանակ չեն գործարկվում։
Անդրադառնալով պատգամավորի այն դիտարկմանը, թե որոշ ընտանիքների կենսապայմաններում որևէ փոփոխություն տեղի չի ունեցել, նախարարը շեշտադրել է, որ փոփոխության է ենթարկվել ոչ թե պարտադիր ընտանիքի վիճակը, այլ դրա անապահովությունը որոշելու մեթոդաբանությունը։
Թորոսյանը մանրամասնել է նաև ընտանիքների եկամուտների հաշվառման նոր սկզբունքները։ Նրա ներկայացմամբ՝ ընդհանուր եկամուտը որոշելիս հաշվարկվում են կենսաթոշակները, աշխատանքային վարձատրությունը, հաշմանդամության նպաստները, ինչպես նաև եկամտի մյուս աղբյուրները։ Անապահովության մակարդակը գնահատելիս հիմք է ընդունվում նաև պարենային զամբյուղի արժեքը, որի վերանայումն ու թարմացումը նախատեսված են հաջորդ տարվա համար։
«Հենց հիմա պատրաստվում ենք թարմացնել՝ վերցնելով այս տարվա երրորդ եռամսյակի պարենային զամբյուղը, որպեսզի մյուս տարի դա կիրառվի։ Նաև շեմերն ենք բարձրացնում»,– ասել է նախարարը։
Նախարարի պարզաբանմամբ՝ նոր կարգով սոցիալական աջակցության գումարները միասնական չափ չունեն և որոշվում են յուրաքանչյուր ընտանիքի համար առանձին՝ ելնելով գնահատման արդյունքում արձանագրված կարիքներից։
«Նպաստները կարող են լինել տարբեր չափերի՝ սկսած 5 հազար դրամից մինչև 250 հազար դրամ»,– նշել է Թորոսյանը։
Արսեն Թորոսյանն առանձնահատուկ կարևորություն է տվել նաև աշխատունակ քաղաքացիներին աշխատանքով ապահովելու ուղղությամբ իրականացվող միջոցառումներին։ Այդ համատեքստում նա անդրադարձել է հանրային աշխատանքներում ներգրավվելու, մասնագիտական ուսուցման և զբաղվածության խթանման պետական ծրագրերին։ Նախարարի գնահատմամբ՝ սոցիալական աջակցության քաղաքականության հիմնական նպատակը պետք է լինի ընտանիքներին աղքատության վիճակից դուրս գալու հնարավորություն ընձեռելը, այլ ոչ թե նպաստներից նրանց երկարաժամկետ կախվածության պահպանումը։
«Նպաստով բարեկեցություն չի կարող լինել։ Նպաստը ժամանակավոր պետք է լինի՝ մինչև ընտանիքը կարողանա ոտքի կանգնել։ Նախորդ համակարգը լրիվ հակառակի մասին էր՝ անվերջ աղքատության մեջ պահել մարդկանց, որպեսզի միշտ ինչ-որ այլ բանի ակնկալիք ունենան»,– ասել է Թորոսյանը։
Տեղերում արձանագրվող դժվարությունների մասին բարձրացված հարցերին անդրադառնալով՝ նախարարը բացատրել է, որ ընտանիքների անապահովությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ տեղեկությունները հավաքագրվում են էլեկտրոնային համակարգի միջոցով։ Տվյալները տրամադրվում են տարբեր պետական կառույցների, ինչպես նաև համապատասխան ծառայություններ մատուցող կազմակերպությունների կողմից։ Միևնույն ժամանակ Թորոսյանը պատրաստակամություն է հայտնել առանձին դեպքերը մանրամասն ուսումնասիրելու և քննարկելու, իսկ համակարգային բնույթի թերություններ բացահայտվելու պարագայում՝ գործող մեխանիզմներում անհրաժեշտ փոփոխություններ իրականացնելու։
