
🪶 1926 թվականի հոկտեմբերին Փարիզից Նյու Յորք մի քանի հարյուր ուղևորից բացի Միացյալ Նահանգներ ժամանեց յուրօրինակ մի քանդակ: Դրա վրա չկային ոչ փետուրներ, ոչ թևեր, ոչ էլ, օրինակ՝ աչքեր։ Ընդհանրապես՝ գրեթե ոչինչ, ինչը կարելի էր կապել թռչունների մասին սովորական պատկերացման հետ։ Եվ, այնուամենայնիվ, քանդակը կոչվում էր «Թռչունը տարածության մեջ»։ Դրա հեղինակը՝ Կոնստանտին Բրանկուզին, իր աշխատանքներում մարդկանց, կենդանիների և առարկաների պատկերներն աստիճանաբար ազատում էր մանրամասներից ու դրանք հասցնում հնարավորինս պարզ, սեղմ ձևերի։ Բայց Նյու Յորքի մաքսային ծառայության աշխատակիցների համար այս ամբողջ գեղարվեստական համատեքստը չէր լուծում շատ գործնական մի խնդիր։ Ամերիկյան օրենքով բնօրինակ քանդակները կարող էին առանց մաքսատուրքի երկիր մտնել, մինչդեռ մետաղից պատրաստված արտադրական առարկաները ենթակա էին հարկման։ Եվ այսպես՝ մաքսային ծառայության աշխատակիցներն ուսումնասիրեցին Բրանկուզիի փայլուն բրոնզե օբյեկտն ու որոշեցին, որ այն քանդակ չի համարվում։ Համենայն դեպս՝ իրենց չափանիշներով։ Այն դասակարգեցին որպես մետաղական արտադրանք և մաքսատուրք գանձեցին։ Ու այսպես շատ սովորական բանավեճը վերածվեց շատ ավելի հետաքրքիր պատմության։ Դատարանը պետք է որոշեր՝ տվյալ օբյեկտը համարվո՞ւմ է արվեստի նմուշ, թե՝ ոչ։ Ու, փաստորեն, ամերիկյան դատարանը ստիպված էր պատասխանել մի հարցի, որը սովորաբար տրվում էր արվեստագետներին, արվեստաբաններին և փիլիսոփաներին՝ ի՞նչն է կամայական օբյեկտը դարձնում արվեստ։ #PAN-ը պատմում է դատական գործընթացի, արվեստագետ վկաների ու նախադեպային որոշման մասին՝